Pet razloga da verujemo da Isus nije postojao

Izvor: 5 Reasons to Suspect Jesus Never Existed

Sve veći broj stručnjaka otvoreno preispituje ili se aktivno protivi tezi da je Isus postojao.

Većina istoričara smatra da jevanđelja Novog zaveta predstavljaju “mitologizovanu istoriju”. Drugim rečima, smatraju da je na početku prvog veka, kontroverzni jevrejski rabin Ješua ben Josif (Yeshua ben Yosef) sakupio sledbenike, a njegov život i učenja postali su temelji hrišćanstva.

Takođe, oni prihvataju činjenicu da mnoge biblijske priče poput bezgrešnog začeća, čuda, vaskrsnuća, kao i žene u grobnici predstavljaju varijacije mitova tipične za antički Bliski istok, kao što scenaristi često zasnivaju svoje filmove na starijim motivima. Po ovome, “istorijski Isus” je vremenom postao mitologizovan.

Već preko 200 godina, razni teolozi i istoričari – od kojih su većina hrišćani – analiziraju antičke rukopise, one koji su uvršćeni u Bibliju, kao i one koji nisu, ne bi li razotkrili čoveka iza ovog mita. Nekoliko sadašnjih ili skorašnjih bestselera imaju ovakav pristup, približavajući ova istraživanja ostalim ljudima.

vpSpec010-isusnijepostojao01Drugi stručnjaci, međutim, veruju da priče iz jevanđelja predstavljaju “istorijsku mitologiju”. Po ovome, antički motivi su osnova, na koju su dodavana imena, mesta i drugi istorijski detalji, kako su rane sekte Isusovih sledbenika pokušavale da razumeju i očuvaju svoju tradciju.

Ljudi koji misle da Isus nije postojao su u manjini. “Naravno da jesu”, kaže Dejvid Ficdžerald (David Fitzgerald), autor knjige “Razotkriveno: Deset hrišćanskih mitova koji pokazuju da Isus nije postojao”. Vekovima su svi ozbiljniji stručnjaci za hrišćanstvo bili hrišćani, a moderni sekularni stručnjaci se u velikoj meri oslanjaju na njihove analize antičkih tekstova, koje su prikupljali i očuvali. Čak i danas većina sekularnih stručnjaka su nekada bili religiozni, a mnogi razmišljaju pod uticajem istorijskih ubeđenja religija kojima su pripadali.

Ficdžerald je ateistički govornik i pisac popularan među sekularnim studentima i zajednicama. Video klip Cajtgajst (Zeitgeist the Movie) predstavio je milionima ljudi mitske korene hrišćanstva. Međutim, Zeitgeist i slični radovi sadrže poznate greške i preterane simplifikacije koje umanjuju njihov kredibilitet. Ficdžerald želi da to popravi dajući mladim ljudima zanimljive, lako dostupne informacije bazirane na proverenim studijama.

Više akademski argumenti koji podržavaju ovu teoriju mogu se naći u spisima Ričarda Karijera (Richard Carrier) i Roberta Prajsa (Robert Price). Karijer, koji ima doktorat iz antičke istorije, koristi svoje znanje i iskustvo da pokaže, između ostalog, kako se hrišćanstvo proširilo bez čuda. Prajs, nasuprot njemu, piše iz ugla teologa, čije je izvrsno poznavanje biblije na kraju postalo osnova skepticizma. Zanimljivo je primetiti da su najsuroviji kritičari sporednih teorija o mitološkom Isusu, poput onih iz Zeitgeist-a ili koje iznosi Džozef Atvil (Joseph Atwill)(koji tvrdi da su Rimljani izmislili Isusa), dolaze od ozbiljnih kritičara mitova poput Ficdžeralda, Kariera i Prajsa.

Postoji mnogo argumenata obe strane o ovom pitanju – mitologizovana istorija ili istorizovana mitologija, i ako ništa drugo, izgleda da se rasprava zahuktava, a ne smiruje. Sve veći broj stručnjaka otvoreno preispituje ili se aktivno protivi tezi da je Isus istorijska ličnost. Pošto su mnogi ljudi, i hrišćani i oni koji to nisu, iznenadjeni i samim postojanjem ove rasprave – da stručnjaci od kredibiliteta uopšte sumnjaju u Isusovo postojanje – evo nekoliko ključnih razloga za sumnju:

1. Ne postoji ni jedan sekularni dokaz iz prvog veka u korist autentičnosti Ješue ben Josefa.

Kako Bart Erman (Bart Ehrman) kaže: “Šta paganski autori iz vremena Isusa kažu o njemu? Ništa.“ Ma koliko vam to čudno zvučalo, ni jedan Isusov paganski savremenik ga ne pominje. Ne postoji evidencija o rođenju, transkripti sa suđenja, umrlica, izjave o zainteresovanosti, reference – ništa. Zapravo, čak i ako proširimo polje interesa na godine nakon njegove smrti – čak i ako uključimo ceo prvi vek, ne postoji nijedna pojedinačna referenca koja upućuje na Isusa iz nijednog izvora koji nije hršćanski, ili jevrejski. Treba naglasiti da imamo mnoštvo dokumenata iz tog vremena – spise pesnika, filozofa, istoričara, naučnika ili na primer državnika, da ne pominjemo veliku kolekciju zapisa na kamenu, privatnih pisama i pravnih dokumenata na papirusu. U nijednom od ovih spisa, Isusovo ime se ni ne pominje.

2. Najraniji pisci Novog zaveta izgleda nisu bili upoznati sa detaljima Isusovog života, koji su se iskristalisali tek u kasnijim tekstovima.

Pavle kao da ne zna o bezgrešnom začeću, na primer. Nema mudraca, zvezde na istoku, čuda. Istoričari su se oduvek čudili “Pavlovom ćutanju” po pitanju osnovnih detalja biografije i učenja Isusa. U svom izlaganju, Pavle ne uspeva da precizno opiše Isusov autoritet. Štaviše, ne naziva dvanaest apostola učenicima; zapravo nigde ni ne pominje da je Isus IMAO učenike – niti da je bio misionar, činio čuda, kao ni da je podučavao ljude. On nam praktično ne otkriva nijedan detalj Isusove biografije, a samo nekolicina apstraktnih elemenata koje nam nudi nisu nejasni, ali su u suprotnosti sa ostalim jevandjelima. Vođe pokreta ranog hrišćanstva u Jerusalimu, poput Petra i Jakova su, navodno, Isusovi sledbenici i rođaci; ali ih Pavle odbacuje i više puta tvrdi da nisu pravi Hrišćani!

vpSpec010-isusnijepostojao02

Liberalni teolog Markus Borg (Marcus Borg) predlaže da ljudi čitaju Novi zavet hronološkim redom da bi shvatili razvoj ranog hrišćanstva. “Čitajući ostala jevanđelja posle Pavla, postaje jasno da ona nisu izvor ranog hrišćanstva, već njegov produkt. Blagovesti – dobre vesti – postojale su pre jevanđelja. One su produkti ranih hrišćanskih zajednica nekoliko decenija nakon Isusove smrti i govore nam kako su te zajednice videle njegov značaj u kontekstu njihove istorije.

3. Čak se ni u pričama Novog zaveta ne tvrdi da su one iskazi iz prve ruke.

Danas znamo da su četiri jevađelja dobila nazive po apostolima Mateji, Marku, Luki i Jovanu, ali ne i da su napisana od strane njih. Da stvari budu još sumnjivije, jevanđelja su dobila imena negde u drugom veku, oko 100 godina nakon navodnog početka hrišćanstva. Iz različitih razloga, tada je postojala praksa korišćenja pseudonima, a mnogi dokumenti iz tog vremena “potpisani” su od strane poznatih ličnosti. Isto važi i za poslanice Novog Zaveta osim nekolicine Pavlovih pisama (6 od 13) za koje se smatra da su autentični. Ali čak se i u pričama iz jevanđelja ne kaže, “bio sam tamo”, već se navode postojanja svedoka, fenomen poznat svakome ko je čuo za frazu: moja tetka je znala nekog čoveka koji je…

vpSpec010-isusnijepostojao03

4. Jevanđelja, jedina svedočenja koja imamo o istorijskom Isusu, protivureče jedna drugima.

Ako mislite da dobro poznajete priče o Isusu, predlažem da zastanete ovde i da testirate svoje znanje pitanjima na sajtu http://exchristian.net/3/

Smatra se da je Jevanđelje po Marku najstarija verzija “Isusovog žIvota”, a lingvistička analiza pokazuje da su Luka i Matej jednostavno preradili ovo jevanđelje uz dodavanje izmena i novog materijala. Ali, oni protivureče jedno drugom, a još su u većoj kontradikciji sa dosta kasnije napisanim Jevanđeljima po Jovanu, jer su pisani sa različitim ciljevima za različitu publiku. Kontradiktorne uskršnje priče su samo jedan primer neslaganja priča.

5. Moderni stručnjaci koji tvrde da su otkrili pravog istorijskog Isusa opisuju veoma različite osobe.

Među njima su cinični filozofi, harizmatični hasidi, liberalni fariseji, konzervativni rabini, ziloti revolucionari, nenasilni pacifisti i drugi iz mnogo duže liste koju je sastavio Prajs. Po njemu, “Istorijski Isus (ako je postojao) mogao je biti kralj mesija, ili progresivni farisej, ili galski šaman, ili persijski sveštenik, ili helenistički mudrac. Ali nije mogao biti sve to u isto vreme.” Džon Dominik Krosan (John Dominic Crossan) sa seminara o Isusu ističe da je “ova neverovatna raznolikost akademska bruka.”

Za Davida Ficdžeralda, ovi i drugi problemi dovode do neizbežnog zaključka:

Izgleda da je Isus efekat, a ne uzrok hrišćanstva. Pavle i ostali hrišćani prve generacije tražili su septuagintske prevode jevrejskih spisa sa ciljem da stvore misterioznu religiju za Jevreje, zajedno sa paganskim ritualima poput Tajne večere, gnostičkih pojmova u njegovim pismima, i ličnog boga spasitelja kao rivala susednih dugih tradicija Egipćana, Persijanaca, Grka i Rimljana.

U nastavku romana Razotkriveno, koji će uskoro biti objavljen, pod nazivom Isus: Mit u akciji, Ficdžerald tvrdi da su mnoge verzije koje predlažu sekularni stručnjaci jednako problematične kao i “religijski Isus”: Čak i ako prihvatimo da je Isus iz Nazareta stvarno postojao, to nema neko veliko praktično značenje: Bez obzira da li je u prvom veku živeo rabin po imenu Ješua ben Josif, podaci o “istorijskom Isusu”, pažljivo izvlačeni i prikupljani od strane sekularnih stručnjaka, i sami su fikcija.

Možda nikada nećemo znati šta je pokrenulo istoriju hrišćanstva. Jedino vreme(ili putovanje kroz vreme) će nam to pokazati.

Autor: Valeri Tariko (Valerie Tarico)

%d bloggers like this: