Specijal 2 – Uvodna reč: Konstantinova podvala

Potencira se jedan, istorijski zaista nebitan podatak, kao presudan za mesto Srbije na globalnoj mapi obeležavanja ovog jubileja, a to je mesto Konstantinovog rođenja.

Konstantinova podvala

Hrišćani širom sveta, a čini se posebno u Srbiji, ove godine proslavljaju 1700 godina od Milanskog edikta kojim su imperatori Konstantin i Licinije potvrdili versku toleranciju u Rimskom Carstvu, koju je dve godine pre toga, već ukazom zagarantovao njihov prethodnik Galerije.

U Srbiji već mesecima vlada opšta crkveno-nacionalistička, a povremeno i državna euforija oko ovog događaja, koji sa Srbijom nema ama baš nikakve veze, a po svojoj suštini ni sa izvornim hrišćanstvom.

Naime, potencira se jedan, istorijski zaista nebitan podatak, kao presudan za mesto Srbije na globalnoj mapi obeležavanja ovog jubileja, a to je mesto Konstantinovog rođenja. On je rođen u Naisu, antičkom gradu na čijem mestu se danas nalazi Niš, nekoliko vekova pre nego što su prvi Sloveni uopšte i došli u blizinu tog grada. Domaća sklonost ka preterivanjima i busanjem u grudi junačke je maltene Niš proglasila mestom na kom je ukaz donesen, iako istorija pamti da je sam Konstantin, osim rođenja, možda tek još jednom za života prošao u blizini, ili kroz sam Nais.

Ono što je daleko bitnije je to da se u suštini, a uz obilatu pomoć SPC, proslavlja raskid sa hrišćanstvom kakvo je nastalo u I veku nove ere, te se zapravo slavi Konstantinova verzija religije, upodobljena potrebama vladara i državne politike.

Da bi se razumelo zašto je to tako, treba razumeti i razloge zbog kojih su hrišćani pre IV stoleća bili u nekoliko navrata proganjani u Rimskom Carstvu.

Razlozi progona su bili vrlo jednostavni – hrišćani su odbijali da se pokore svetovnim vlastima, smatrajući da je njihov “car” na nebesima, te da će se svakoga časa vratiti da preuzme vlast i na Zemlji. U takvim okolnostima, smatrali su bogohulnim priznavanje zemaljskog, pa još i mnogobožačkog cara, što se u praksi manifestovalo kroz odbijanje hrišćana da plaćaju poreze, ali i da služe vojsku. Ne samo da su čekali da se Isus, njihov jedini “car”, svakoga časa vrati, hrišćani su vođeni izvornim učenjima, odbijali da budu nasilnici, birajući radije žrtvovanje i skroman život od učešća u ratovima. Na bukvalan način su se pridržavali okretanja drugog obraza i odricanja od zemlajskih, zarad “višnjih” bogatstava. Takođe, ne manje važno, rani hrišćani su bili svesni svojih judaističkih korena vere, te su se pridržavali svih onih jevrejskih običaja kojih se i Isus iz tada brojnih dostpunih jevanđelja pridržavao. Šta više, neretko su zajedno sa Jevrejima obavljali molitve u sinagogama.

Konstantin je raskinuo sa tom praksom, uvevši cezaropapizam, kojim se on, kao svetovni vladar koji čak i nije bio hrišćanin, stavio suštinski na čelo crkve, čak i sazivajući Prvi ekumenski sabor u Nikeji, 325. godine. Na tom Saboru, definisana su nova pravila vere, po kojima su hrišćani postali puni podanici državne vlasti, obavezni kako na plaćanje poreza, tako i na učešće u ratu, a jevrejski koreni hrišćanstva su potpuno sasečeni i gotovo proglašeni za jeres. Crkva je postala deo privilegovanog sloja društva, a bogaćenje velikodostojnika je postalo praksa, potpuno nasuprot izvornim crkvenim učenjima.

Konstantin, harizmatični vojskovođa i čovek trenutka, pokazao se tako kao čovek loše političke vizije i ideje. Mislivši da je oslobađanjem i privilegijama, obezbedio trajnu lojalnost rastuće verske zajednice, samo je stvorio oštri bumerang, koji se ubrzo vratio da pokori carstvo. Četrdesetak godina nakon Konstantinove smrti, biskupi su već ekskomunicirali careve, da bi ih prisilili na pokornost, a nekih 150 godina nakon njegove smrti, carevi su pri stupanju na presto morali da potpišu izjavu lojalnosti crkvi. O verskim ratovima, bolje je i ne počinjati, kao i o papocezarizmu koji je obeležio čitavu jednu epohu tokom Srednjeg veka.

Konstantinova podvala, zamišljena kao obezbeđivanje pune prevlasti vladara nad svim, državnim i crkvenim pitanjima, pokazala se tako samo kao jama, koja je više puta pretila da proguta čitavu kulturu i civilizaciju, zamenivši je običnim štetočinskim fanatizmom.

Autor: Redakcija

%d bloggers like this: